چرا دچار هوس شیرینی بعد از غذا می‌شویم؟ از علت تا کنترل آن

7 دلیل اصلی هوس شیرینی بعد از غذا

هوس شیرینی بعد از غذا همیشه به معنی گرسنگی واقعی نیست. گاهی این میل از عادت‌های قدیمی، تغییرات هورمونی، کیفیت پایین رژیم غذایی یا حتی نوع غذایی که خورده‌ایم می‌آید.

در ادامه همراه ما باشید تا مهم‌ترین دلایل هوس شیرینی بعد از غذا را بررسی کنیم:

1- عادت‌های کودکی

یکی از دلایل رایج هوس شیرینی بعد از غذا، عادت‌هایی است که از دوران کودکی در ذهن ما شکل گرفته‌اند. خیلی از ما از بچگی یاد گرفتیم که بعد از غذا باید دسر، شکلات یا شیرینی بخوریم. این رفتار به دلیل تکرار مکرر، به عنوان یک عادت شده و آن را بخشی از پایان وعده غذایی می‌شناسد. به همین دلیل حتی وقتی سیر هم هستیم، باز هم ممکن است احساس کنیم « یک چیز شیرین کم است». درواقع با این عادت، در بزرگسالی هم ذهن شما به دنبال همان حس لذت و تکمیل وعده غذایی است.

2- هورمون اندورفین

خوردن شیرینی در کوتاه مدت احساس خوبی در بدن ایجاد می‌کند. وقتی خوراکی‌های شیرین مصرف می‌کنیم، مغز ما یک ماده شیمیایی به نام اندروفین در بدن تولید می‌کند که مسئول ایجاد حس خوشایند در بدن است. به همین دلیل بعضی افراد بعد از غذا، مخصوصا اگر خسته، بی حوصله یا عصبی باشند، بیشتر سراغ شیرینی می‌روند. این حس خوب معمولا کوتاه مدت است، اما چون مغز آن را دوست دارد، ممکن است دفعه‌های بعد هم دوباره همان میل به شیرینی تکرار شود.

3- خوردن شیرینی در بارداری

هوس شیرینی در بارداری یا همان ویار شیرینی، یکی از تجربه‌های رایج میان بسیاری از بانوان باردار است. در این دوران بدن دچار تغییرات هورمونی زیادی می‌شود و همین تغییرات می‌تواند روی اشتها، خلق و خو، سطح انرژی و میل به بعضی خوراکی‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل است که بعضی از مادران بعد از غذا، بیشتر از قبل به خوردن خوراکی شیرین تمایل پیدا می‌کنند.

در بدن ما حدود 20 نوع اندروفین آزاد می‌شود که بتا اندروفین یکی از آنهاست. بتا اندروفین می‌تواند در کاهش درد، کنترل استرس و ایجاد حس بهتر نقش داشته باشد که در سه ماه اول بارداری، ترشح این هورمون در بدن مادران باردار کمتر می‌شود. از آنجایی‌که خوردن شیرینی و تنقلات شیرین به طور موقت حس لذت و آرامش در فرد ایجاد می‌کند، مادران باردار برای بهتر شدن روحیه یا کاهش خستگی، بیشتر به سمت شیرینی می‌روند. البته هوس شیرینی در بارداری همیشه نگران کننده نیست، اما اگر مصرف آن زیاد و مداوم باشد، می‌تواند باعث دریافت کالری اضافه، افزایش وزن و یا دیابت بارداری شود. ورزش‌های سبک و پیاده روی با مشورت پزشک می‌تواند به کنترل استرس، بهبود خلق و خو و کاهش میل به شیرینی کمک کند.

4- هورمون سروتونین

هورمون سروتونین یک هورمون شادی آور است که در مغز آزاد می‌شود و باعث ایجاد حس سرخوشی و رضایت در ذهن می‌شود. زمانیکه  فرد خسته، بی حوصله، مضطرب یا کم انرژی است، بدن ممکن است سمت خوراکی‌هایی مانند شیرینی و غذاهای کربوهیدرات برود که حس بهتری در او ایجاد کند. به همین دلیل است که برخی از افراد، مخصوصا در زمان استرس یا ناراحتی، بیشتر هوس شیرینی می‌کنند.

در این رابطه Cleveland Clinic می‌گوید:

پایین بودن سطح سروتونین هم می‌تواند میل به مصرف قند و شیرینی را تحریک کند.

5- کمبود ویتامین‌ها و املاح

یکی از دلایل هوس شیرینی بعد از غذا می‌تواند، کمبود مواد مغذی در بدن باشد. برای مثال کمبود برخی ویتامین‌های گروه B، منیزیم، آهن یا کروم ممکن است روی سطح انرژی، خلق و خو و اشتها اثر بگذارد. البته نباید هر هوس شیرینی را به کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی ربط دارد، بهتر است رژیم غذایی فرد توسط پزشک تغذیه بررسی شود. در چنین شرایطی مصرف غذاهای کامل‌تر و در صورت نیاز مشورت با پزشک جهت مصرف مکمل‌هایی مانند منیزیم یا قرص کروم می‌تواند، هوس شیرینی بعد از غذا را تا حد بسیار زیادی کاهش دهد.

6- کیفیت پایین رژیم غذایی

اگر وعده غذایی شما پروتئین، فیبر و مواد مغذی کافی نداشته باشد، ممکن است کمی بعد از غذا دوباره احساس نیاز به خوراکی پیدا کنید. غذاهایی که بیشتر از کربوهیدرات ساده، نان سفید، برنج زیاد، فست فود یا خوراکی‌های کم ارزش تشکیل شده‌اند، ممکن است خیلی زود انرژی بدن را بالا ببرند اما بعد از مدت کوتاهی باعث افت انرژی می‌شوند. در این حالت بدن برای جبران این افت انرژی، سراغ سریع‌ترین منبع یعنی شیرینی می‌رود. به همین دلیل، کیفیت وعده غذایی نقش مهمی در کنترل هوس شیرینی بعد از غذا دارد.

به نقل از Cleveland Clinic: گرسنگی مداوم می‌تواند به دلیل کمبود پروتئین، فیبر و چربی در رژیم غذایی باشد.

7- غذاهای چرب و سنگین

خوردن غذاهای چرب و سنگین می‌تواند بعد از غذا میل به شیرینی را بیشتر کند. وقتی وعده غذایی سنگین باشد، بدن انرژی زیادی برای هضم آن مصرف می‌کند و فرد ممکن است بعد از غذا احساس خواب آلودگی، سنگینی یا بی حالی داشته باشد. در چنین شرایطی، شیرینی برای مغز مثل یک راه سریع برای دریافت انرژی و بهتر شدن حال عمل می‌کند. از طرفی برخی از افراد بعد از خوردن غذاهای چرب و شور، به صورت ذهنی به دنبال یک طعم شیرین می‌گردند تا مزه غذا کامل شود. به همین دلیل، سبک کردن وعده غذایی می‌تواند به کاهش میل به شیرینی کمک کند.

هوس شیرینی بعد از غذا در چه زمانی نگران کننده است؟

هوس شیرینی بعد از غذا در بیشتر مواقع طبیعی است و می‌تواند به عادت‌های غذایی، مصرف غذاهای سنگین، افت انرژی یا حتی نیاز بدن به حس آرامش مربوط باشد. اما اگر این میل به شیرینی شدید، مداوم و غیر قابل کنترل باشد، بهتر است کمی جدی‌تر به آن توجه کرد و با پزشک مشورت کرد. همچنین اگر میل به شیرینی همراه با علائمی مانند خواب آلودگی شدید بعد از غذا، بی حالی، ضعف، تشنگی زیاد، تکرر ادرار، گرسنگی سریع بعد از غذا، افزایش وزن ناگهانی یا افت انرژی شدید باشد، بهتر است موضوع را جدی‌تر بگیرید. این علائم نشان دهنده بیماری نیست، اما ممکن است نیاز به بررسی توسط پزشک باشد. در ادامه برخی از مواقع نگران کننده را آورده‌ایم:

• اگر هوس شیرینی با بی حالی یا خواب آلودگی همراه است
• اگر میل شیرینی بعد از هر وعده تکرار می‌شود
• اگر بعد از خوردن غذا دوباره سریع گرسنه می‌شوید

در مقاله‌ای از Mayo Clinic آمده است:

وعده غذایی کم پروتئین، فیبر و چربی سالم می‌تواند باعث بازگشت سریع گرسنگی و میل به شیرینی شود.

چطور هوس شیرینی بعد از غذا را کنترل کنیم؟

برای کنترل هوس شیرینی بعد از غذا، لازم نیست شیرینی را کاملا حذف کنید. حذف کامل معمولا باعث می‌شود میل به شیرینی شدیدتر شود و فرد بعد از مدتی دچار پرخوری شود. بهتر است به جای حذف کامل شیرینی، علت‌های میل به شیرینی را پیدا کنید و وعده‌های غذایی خود را کامل‌تر و متعادل‌تر کنید. در ادامه چندین راهکار جهت کنترل هوس شیرینی بعد از غذا آورده‌ایم:

• • یکی از بهترین راه‌ها این است که در وعده اصلی، مقدار کافی پروتئین، فیبر و چربی سالم داشته باشید. غذاهایی مانند تخم مرغ، مرغ، ماهی، حبوبات، سبزیجات، سالاد، مغزها و غلات کامل کمک می‌کند تا مدت بیشتری سیر بمانید.
  • بهتر است بعد از غذا چند دقیقه صبر کنید؛ گاهی هوس شیرینی واقعی نیست و فقط یک عادت ذهنی محسوب می‌شود. نوشیدن آب، پیاده روی یا سرگرم شدن با یک کار ساده می‌تواند شدت این میل را کم کند.
  • اگر همیشه بعد از غذا دسر می‌خورید، لازم نیست به یکباره آن را حذف کنید و بهتر است کم کم مقدار آن را کم کنید و شیرینی‌های سلام مانند شکلات تلخ را جایگزین کنید.

اگر بعد از غذا میل زیادی به شیرینی دارید، انتخاب یک جایگزین سالم می‌تواند کمک کننده باشد. برای کاهش هوس شیرینی بعد از غذا می‌توانید از این گزینه‌ها استفاده کنید:

• ماست یونانی با دارچین
• خرما در مقدار کم
• مغزها همراه با میوه
• دمنوش بدون قند
• میوه تازه

اشتباهاتی که هوس شیرینی بعد از غذا را بیشتر می‌کند

گاهی بعضی عادت‌های غذایی باعث می‌شوند میل به شیرینی بعد از غذا بیشتر شود. شناخت این اشتباهات کمک می‌کند تا راحت‌تر هوس شیرینی را کنترل کنید.

شیرینی بعد از غذا از نظر طب سنتی

طب سنتی هم میل به شیرینی بعد از غذا را بررسی کرده و توصیه‌هایی برای متعادل کردن آن ارائه داده است:

• براساس طب سنتی، هضم کامل غذا و رعایت تعادل بین طبع گرم و سرد، می‌تواند میل به خوراکی شیرین را کاهش دهد.
• نوشیدن دمنوش‌هایی مانند دارچین، نعناع، زنجبیل یا گل گاو زبان می‌تواند به کاهش میل به شیرینی بعد از غذا کمک کند.
• مصرف میوه‌ها و خرما به جای شیرینی‌های صنعتی کمک می‌کند تا بدن انرژی لازم بگیرد.
• خوردن وعده‌های سبک و متعادل باعث می‌شود میل به شیرینی بعد از غذا کمتر شود.

فواید خوردن شیرینی بعد از غذا

هر چند مصرف زیاد شیرینی می‌تواند مشکلاتی مثل اضافه وزن و دیابت ایجاد کند، اما مصرف متعادل و به اندازه آن، می‌تواند فواید زیر را داشته باشد:

• تکمیل تجربه غذایی: برای بسیاری از افراد، خوردن یک دسر کوچک بعد از غذا به معنای پایان وعده غذایی است و تجربه خوردن را کامل می‌کند. این امر می‌تواند به رضایت ذهنی و روانی کمک کند و از پرخوری بعدی جلوگیری کند، البته اگر میزان شیرینی کنترل شده باشد.
• احساس لذت و آرامش فوری: خوردن شیرینی باعث ترشح هورمون‌های مرتبط با لذت و آرامش مانند اندورفین و دوپامین می‌شود. این واکنش کوتاه مدت بعد از یک وعده غذایی، می‌تواند حس خوبی در فرد ایجاد کند و استرس را کاهش دهد.
• کمک به کنترل میل شدید به شیرینی: اگر شیرینی به اندازه و متعادل مصرف شود، میل شدید به شیرینی در ساعات بعد از غذا کمتر می‌شود.

در این رابطه Harvard health، می‌گوید:

مصرف متعادل شیرینی بعد از غذا می‌تواند حس لذت و رضایت ایجاد کند بدون اینکه سطح قند خون به طور قابل توجهی تغییر کند.

نتیجه گیری

هوس شیرینی بعد از غذا اغلب طبیعی است و با اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی قابل مدیریت است. شناخت دلایل هوس شیرینی، زمان‌های نگران کننده، اشتباهات رایج و جایگزین‌های سالم که در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین ما گفتیم به شما کمک می‌کند تا این میل را کنترل کرده و از مصرف بیش از حد قند و کالری جلوگیری کند. در صورت تکرار شدید هوس شیرینی یا بروز علائم همراه با خستگی، بی حالی یا افزایش وزن، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه توصیه می‌شود.